Spring naar content

Bel uw huisarts of huisartsenpost

Onderzoek en innovatie

Altrecht biedt behandeling aan mensen met psychische klachten. Om dit zo goed mogelijk te kunnen doen, is wetenschappelijk onderzoek en voortdurende innovatie nodig. Want met wetenschappelijk onderzoek en onze ruime praktijkervaring als basis kunnen we onze behandelingen steeds verbeteren en onze kennis en expertise vermeerderen en delen met anderen.

Kennis- en expertisenetwerken bij Altrecht: kennis en expertise behouden en innoveren

Altrecht werkt herstelgericht en integraal, in een netwerkorganisatie. Kennis en expertise over psychiatrie en mentale gezondheid zijn het ‘brein’ van onze organisatie en per diagnose georganiseerd in kennis- en expertisenetwerken. Meestal zijn kennis en expertise gekoppeld aan (specialistische) behandelaren. Onze professionals leren vooral ‘on the job’ en beroepsgebonden. Bijvoorbeeld door het volgen van scholing (in- of extern) en het bijhouden van literatuur.

Het doel van de kennis- en expertisenetwerken van Altrecht is om de specialistische kennis en expertise over psychiatrie en mentale gezondheid in onze netwerkorganisatie niet alleen te behouden, maar vooral ook door te ontwikkelen en te innoveren. We willen dat die expertise op het juiste moment, tegelijkertijd en in samenhang bij de behandeling betrokken wordt. Door het organiseren van kennis- en expertisenetwerken zorgen we voor optimale kennisdeling en -ontwikkeling van onze professionals, zodat zij zijn toegerust om op een kwalitatief hoogstaande en passende manier behandeling te geven aan patiënten en hun naasten. En we stellen deze kennis en expertise ook beschikbaar aan onze netwerkpartners.

Onderzoek

Het doel van het wetenschappelijk onderzoek binnen Altrecht is het vinden van nog betere behandelmethoden en geneesmiddelen en het vinden van de factoren die invloed hebben op het ontstaan en verloop van ziektes. In het onderzoek werken we samen met andere zorginstellingen, universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten.

Verbinding tussen onderzoek en praktijk

Sommige onderzoekers werken aan hun promotieonderzoek. Een ander voert onderzoek uit als onderdeel van de opleiding tot bijvoorbeeld psychiater, klinisch psycholoog, verpleegkundig specialist. Bij Altrecht is het onderzoek dan ook nauw verweven met de opleiding.

Meedoen aan wetenschappelijk onderzoek

Altrecht voert wetenschappelijk onderzoek uit om betere behandelmethoden en geneesmiddelen te achterhalen. Medewerking van onze cliënten is hierbij onmisbaar. Als cliënt kun je meedoen aan onderzoek in de vorm van interviews of vragenlijsten. Hierbij nemen de onderzoekers jouw privacy zeer serieus. Alles wat je tijdens het onderzoek vertelt of opschrijft, zal geanonimiseerd worden. Dit betekent dat de informatie niet tot jou te herleiden valt. Benieuwd hoe je mee kunt doen aan wetenschappelijk onderzoek?

Onderzoekslijnen

Altrecht heeft vijf onderzoekslijnen. Een onderzoekslijn bestaat uit een aantal samenhangende projecten die toepasbare kennis voor de praktijk op moeten leveren en leiden tot een betere kwaliteit van de zorg.

Angst, dwang en trauma

De onderzoeksmissie van het Altrecht Academisch Angstcentrum (AAA) is om op het terrein van angst-, dwang-, en traumagerelateerde stoornissen door middel van patiëntgebonden onderzoek bij te dragen aan de ontwikkeling van state of the art behandeling op dit gebied.

De focus van het onderzoek ligt op het exploreren van nieuwe soorten therapie, en het wetenschappelijk toetsen van de werkingsmechanismen van bestaande vormen van behandeling, zoals CGT en EMDR therapie. Door deze werkingsmechanismen te ontrafelen leren we veel over de werkzame delen van de behandeling waardoor we onze behandelingen krachtiger en efficiënter maken.  

Het onderzoek bestaat hoofdzakelijk uit behandelstudies bij onze patiënten, waarbij we bijvoorbeeld een nieuwe therapievorm vergelijken met een al bestaande vorm, of het effect meten van onze intensieve behandelprogramma’s (IAT & KEI). Daarnaast doen we experimenteel onderzoek naar werkingsmechanismen in de laboratoria van de Universiteit Utrecht of online, doen we vragenlijstonderzoek, of dienen onze patiënten als controlegroep voor onderzoek dat op een andere afdeling plaatsvindt. Op het gebied van onderzoek is de Universiteit Utrecht (UU) onze vaste samenwerkingspartner, waar meerdere van de werknemers van het AAA ook in dienst zijn.

Contactpersoon: Suzy Matthijssen

  

Eetstoornissen

Doel van het wetenschappelijk onderzoek binnen Rintveld is om meer inzicht te krijgen in oorzakelijke en in stand houdende factoren bij eetstoornissen en om diagnose en behandeling te verbeteren. Het onderzoekteam is samengebracht in de Utrecht Research Group Eating disorders (URGE), een samenwerkingsverband met het UMCU (Braincenter Rudolf Magnus), de Universiteit Utrecht (FSW) en een wetenschappelijk adviseur (Prof. Hoek) en is multidisciplinair van aard: (kinder- en jeugd)psychiatrie, klinische en experimentele psychologie, genetica, neurowetenschappen, epidemiologie, verplegingswetenschappen. De URGE richt zich op translationeel onderzoek, waarbij fundamentele kennis vertaald wordt naar de klinische praktijk. Er is een sterke focus op de genetisch en neurobiologische en –psychologische achtergrond van gedragskenmerken die geassocieerd zijn met eetstoornissen.

Contactpersoon: Unna Danner

Psychosomatiek

Het onderzoek is ingebed binnen de specialistische multidisciplinaire diagnostiek en behandeling van chronische, ernstige en complexe somatoforme stoornissen in de derde lijn. De primaire focus van het onderzoek is gericht op evaluatie van de behandeling en op voorspelling en verklaring van behandelsucces. In de komende jaren ligt daarbij het accent op gepersonaliseerde innovatieve zorg.

De onderzoekslijn kent twee aandachtsgebieden:

  1. Evaluatieonderzoek: het onderzoeken van effect van de behandeling, tevredenheid met de behandeling en moderatoren (voorspellers) van behandelsucces.
  2. Mechanismenonderzoek: onderzoek naar onderliggende veroorzakende en in stand houdende cognitieve, emotionele, gedragsmatige en biologische mechanismen met vooral aandacht voor lichaamsmentalisatie, Acceptance and Commitment Therapy en de therapeutische relatie.

Contactpersonen: Jonna van Eck van der Sluijs, Rinie Geenen

Bipolaire stoornissen

Omdat Altrecht Bipolair een gespecialiseerde GGZ afdeling is waar een grote populatie patiënten met een bipolaire stoornis behandeld wordt, is het onderzoek van deze afdeling primair praktijk gestuurd. Dilemma’s uit de dagelijkse behandelpraktijk vormen de basis voor onderzoeksvragen binnen de onderzoekslijn. Tevens heeft de afdeling als doel nieuw ontwikkelde interventies te onderzoeken op effectiviteit en toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk. Doel is door degelijk wetenschappelijk onderzoek de diagnostiek en behandeling van patiënten met een bipolaire stoornis te verbeteren en daarmee de lijdensdruk van patiënten te verminderen, het functioneren te verbeteren, de kwaliteit van leven van patiënten en naast betrokkenen te vergroten en de zorg zo optimaal mogelijk te organiseren.

Contactpersonen: Eline Regeer, Janwillem Renes, Ralph Kupka

Schroeder van der Kolk – Ernstige Psychiatrische Aandoeningen (EPA) en Zingeving

Het onderzoek richt zich op cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA – vertaling van het begrip Severe Mental Illnesses). Daarbij staan drie diagnostische groepen centraal,  namelijk cliënten met een psychotische stoornis, cliënten met ernstige persoonlijkheidsproblemen en cliënten met een combinatie van psychiatrische en verslavingsproblemen.

In de onderzoekslijn Schroeder van der Kolk is er verder met name aandacht voor twee centrale thema’s, te weten: 1.Netwerkzorg en integraal herstel, 2. Leefstijl en somatische gezondheid.

De onderzoekslijn sluit met haar onderzoek aan bij vijf expertise-netwerkgroepen gericht op: ‘psychotische stoornissen’, ‘psychiatrie en verslavingsproblemen’, ‘Netwerkzorg’, ‘persoonlijkheidsstoornissen’ en ‘leefstijl en somatische gezondheid’.

Contactpersonen: prof. dr. Arjan Braam, dr. Wilma Swildens (lector, tevens onderzoekscoördinator van de onderzoekslijn), prof. dr. Wiepke Cahn, dr. T. Staring.

Bij de onderzoekslijn Schroeder van der Kolk wordt herstel breed opgevat als klinisch herstel (bijvoorbeeld afname symptomen met behulp van biologische en psychosociale interventies), persoonlijk herstel (bijvoorbeeld ervaren autonomie en competentie) en maatschappelijk herstel (bijvoorbeeld de doelterreinen wonen of werken). Bij zingeving staan zowel spirituele, existentiële als religieuze beleving centraal.

In relatie tot het thema leefstijl en somatische gezondheid richt het onderzoek zich op de wisselwerking tussen psychiatrische problemen en somatische gezondheid bij cliënten met psychotische stoornissen en psychiatrische en verslavingsproblemen.

Onderzoek richt zich op interventies en integrale vormen van behandeling en begeleiding die bijdragen aan herstel en kwaliteit van leven bij cliënten met ernstige psychische aandoeningen en op preventie van ernstige psychische aandoeningen. Zowel interventies in de context van wijkgericht werken als E-health-interventies krijgen aandacht. Tevens wordt aandacht besteed aan praktijkgericht onderzoek waarmee de zorg beter afgestemd kan worden op zorgbehoeften van patiënten. Dit onderzoek speelt zich met name af in gebiedsteams GGZ, bij AMBIT-teams, ABC, VKB en de crisisdienst en hun aanmeldroutes.

Het team Zorgmonitor houdt regelmatig gesprekken met cliënten van de Gebiedsteams GGZ, Vroege psychose ABC, een AMBIT-team voor persoonlijkheidsstoornissen of de afdeling Voortgezette Klinische Behandeling (VKB) over hun huidige situatie en levert daarmee gegevens (met toestemming van de cliënt en anoniem) voor wetenschappelijk onderzoek. Lees hier meer over de Zorgmonitor (kijk onder het kopje ‘Kwaliteit’).

Contactpersonen: Wilma Swildens en Arjan Braam.

Overig onderzoek

Andere afdelingen zijn eveneens betrokken bij wetenschappelijk onderzoek. Zij werken dan samen met (onderzoek binnen) een Altrecht onderzoekslijn of met onderzoek onder regie vanuit een andere instelling, vaak een universiteit of universitair medisch centrum. Onderzoekscoördinator voor Ouderenpsychiatrie is Marian Zegwaard; voor Jeugd is Denise Bodden onderzoekscoördinator.

Hoe wordt de kwaliteit van het onderzoek binnen Altrecht bewaakt?

De Commissie Wetenschappelijk Onderzoek (CWO) bewaakt de kwaliteit van het onderzoek van Altrecht. Zij toets onderzoeksvoorstellen op onder andere inhoud en methodiek, relevantie, ethische en privacy aspecten, en randvoorwaarden zoals haalbaarheid, draagvlak en  financiering. Onderzoek mag pas starten na goedkeuring door de CWO.

Commissie Wetenschappelijk Onderzoek (CWO): cwosecretaris@altrecht.nl

Adviesraad Wetenschappelijk Onderzoek

De Adviesraad Wetenschappelijk Onderzoek van Altrecht (AWO) adviseert de Raad van Bestuur over het Altrecht-brede onderzoeksbeleid. Ook de onderzoekslijnen kunnen adviezen krijgen van deze raad; de onderwerpen en thema’s die bij de AWO ter tafel komen, sluiten dan ook nauw aan bij de praktijk van de onderzoekslijnen.

Adviesraad Wetenschappelijk Onderzoek (AWO): altrechtscience@altrecht.nl

Altrecht Science

Altrecht Science is het organisatieonderdeel dat de onderzoeksactiviteiten van Altrecht ondersteunt en faciliteert. Zo zijn de secretariaten van CWO en AWO bij Altrecht Science belegd. Science draagt bij aan de randvoorwaarden en infrastructuur die nodig zijn om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren bij Altrecht. Ook ondersteunt Altrecht Science de onderzoekers van Altrecht, o.a. door cursussen, symposia  en advisering.

Algemene informatie over Altrecht Science: altrechtscience@altrecht.nl

Publicaties

De resultaten van het wetenschappelijk onderzoek worden op verschillende manieren openbaar gemaakt. Voor vakgenoten publiceren onze medewerkers in tijdschriften of presenteren op congressen. Voor patiënten en het brede publiek verzorgen zij bijvoorbeeld  presentaties op bijeenkomsten en interviews op radio en televisie. Alle publicaties worden jaarlijks verzameld in de publicatielijst. Binnenkort worden hier ook de lijsten van 2019 en 2020 geplaatst.

Contact

Scholingsaanbod

TOPGGz Psychosomatiek Eikenboom, TOPGGz Altrecht Eetstoornissen Rintveld en de ZEPS academie (persoonlijkheidsstoornissen) bieden hoogwaardige bij- en nascholing aan voor professionals. De cursussen zijn gebaseerd op recente wetenschappelijke inzichten en bewezen innovatieve behandelmethodes.

TOPGGz

De meeste cliënten met psychische klachten kunnen goed worden behandeld door de huisarts, in de basis-ggz of in de specialistische ggz. Maar als de behandeling daar te weinig oplevert of klachten zijn erg ingewikkeld, dan kun je in bepaalde gevallen terecht bij een TOPGGz-afdeling. TOPGGz-afdelingen zijn er in het hele land. Altrecht heeft er vier: Altrecht Eetstoornissen Rintveld, Altrecht Psychosomatiek Eikenboom, Altrecht Bipolair en het Altrecht Academisch Angstcentrum. Deze afdelingen bieden hooggespecialiseerde behandeling op het gebied van eetstoornissen, psychosomatische klachten, angstklachten en de bipolaire stoornis. TOPGGz-afdelingen:

  • doen veel wetenschappelijk onderzoek;
  • hebben vaak vernieuwende behandelingen;
  • dragen bij aan de verspreiding van kennis door onder andere scholing en consultatie aan collega’s.