Wetenschappelijk onderzoek bij Altrecht

De belangrijkste taak van Altrecht is het leveren van patiëntenzorg van uitstekende kwaliteit. Voor de ondersteuning daarvan zijn onderzoek en kennisontwikkeling vanzelfsprekend. Ze dragen bij aan de kwaliteit van de instelling en de ontwikkeling van nieuwe behandelmethoden. Altrecht werkt hierin samen met universiteiten, andere zorginstellingen, hogescholen en onderzoeksinstituten.

Een klein deel van onze medewerkers is enkel bezig met onderzoek. De meeste van onze ruim 100 onderzoekers zijn ook werkzaam als behandelaar. Daardoor is er een continue wisselwerking tussen het onderzoek en de praktijk. En dat is belangrijk om de zorg steeds verder te kunnen verbeteren.

Medewerking van onze patiënten is onmisbaar voor ons wetenschappelijk onderzoek. In onze folder ‘Deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek’ geven wij alle informatie over het meedoen aan wetenschappelijk onderzoek.

Onderzoekslijnen

Altrecht heeft vijf onderzoekslijnen, die het merendeel van de wetenschappelijke onderzoeksprojecten beslaan. Vanwege de vorming van het samenwerkingsverband Fivoor van Altrecht Aventurijn met Palier en FPC de Kijvelanden is de onderzoekslijn Agressie en Gedrag geen Altrecht-onderzoekslijn meer. Wel blijven de goede samenwerkingsrelaties met deze onderzoeksgroep in stand.

Angst- en OCD spectrum stoornissen (Obsessieve Compulsieve Stoornissen)

De onderzoeksmissie van het Altrecht Academisch Angstcentrum (AAA) is om op het terrein van angststoornissen en OCD spectrumstoornissen een werkplaats te vormen voor de ontwikkeling van innovatieve behandelingen in combinatie met patiëntgebonden onderzoek. De focus van onderzoek ligt bij de therapie-resistentie bij angst -en OCD spectrum stoornissen. Het onderzoek richt zich op zowel de achtergronden van angst en OCD spectrum stoornissen, als op de behandeling van therapieresistentie.
De meeste studies betreffen behandelstudies, naar de toegevoegde waarde van nieuwe toepassingen van bestaande CGT technieken, naar de toegevoegde waarde van experimentele medicatie aan de CGT, en naar het differentiële effect van medicatie versus CGT. In veel van de behandelstudies (EMDR, OCD, tics) wordt geoscilleerd tussen experimenteel cognitie onderzoek in de UU laboratoria en de kliniek.
Daarnaast worden enkele experimentele en neuropsychologische studies uitgevoerd naar de achtergronden van angststoornissen, PTSS en OCD.

Zie ook Altrecht Academisch Angstcentrum

Contactpersoon: Daniëlle Cath

Eetstoornissen

Doel van het wetenschappelijk onderzoek binnen Rintveld is om meer inzicht te krijgen in oorzakelijke en in stand houdende factoren bij eetstoornissen en om diagnose en behandeling te verbeteren. Het onderzoekteam is samengebracht in de Utrecht Research Group Eating disorders (URGE), een samenwerkingsverband met het UMCU (Braincenter Rudolf Magnus), de Universiteit Utrecht (FSW) en een wetenschappelijk adviseur (Prof. Hoek) en is multidisciplinair van aard: (kinder- en jeugd)psychiatrie, klinische en experimentele psychologie, genetica, neurowetenschappen, epidemiologie, verplegingswetenschappen. De URGE richt zich op translationeel onderzoek, waarbij fundamentele kennis vertaald wordt naar de klinische praktijk. Er is een sterke focus op de genetisch en neurobiologische en –psychologische achtergrond van gedragskenmerken die geassocieerd zijn met eetstoornissen.

Zie ook Altrecht Eetstoornissen Rintveld

Contactpersonen: Unna Danner, Annemarie van Elburg

Psychosomatiek

Het onderzoek is ingebed binnen de specialistische multidisciplinaire diagnostiek en behandeling van chronische, ernstige en complexe somatoforme stoornissen in de derde lijn. Internationaal is nog weinig bekend over de effectiviteit en voorspellers (indicatoren) van de behandeling. Theorieën over therapeutische mechanismen zijn nog weinig getoetst.
De onderzoekslijn kent twee aandachtsgebieden:

  1. Evaluatieonderzoek: het onderzoeken van effect van de behandeling, tevredenheid met de behandeling en moderatoren (voorspellers) van behandelsucces.
  2. Mechanismenonderzoek: onderzoek naar onderliggende veroorzakende en in stand houdende cognitieve, emotionele, gedragsmatige en biologische mechanismen met vooral aandacht voor lichaamsmentalisatie, Acceptance and Commitment Therapy en de therapeutische relatie.

Zie ook Altrecht Psychosomatiek Eikenboom

Contactpersonen: Saskia van Broeckhuysen, Rinie Geenen

Bipolaire Stoornissen

Omdat Altrecht Bipolair een gespecialiseerde GGZ afdeling is waar een grote populatie patiënten met een bipolaire stoornis behandeld wordt, is het onderzoek van deze afdeling primair praktijk gestuurd. Dilemma’s uit de dagelijkse behandelpraktijk vormen de basis voor onderzoeksvragen binnen de onderzoekslijn. Tevens heeft de afdeling als doel nieuw ontwikkelde interventies te onderzoeken op effectiviteit en toepasbaarheid in de dagelijkse praktijk. Doel is door degelijk wetenschappelijk onderzoek de diagnostiek en behandeling van patiënten met een bipolaire stoornis te verbeteren en daarmee de lijdensdruk van patiënten te verminderen, het functioneren te verbeteren, de kwaliteit van leven van patiënten en naast betrokkenen te vergroten en de zorg zo optimaal mogelijk te organiseren.

Zie ook Altrecht Bipolair

Contactpersonen: Eline Regeer, Janwillem Renes, Ralph Kupka

Ernstige Psychiatrische Aandoeningen (EPA) – Rehabilitatie, Behandeling en Zingeving

Het onderzoek richt zich op patiënten met ernstige psychiatrische Aandoeningen (EPA – vertaling van het begrip Severe Mental Illness). Centraal in de onderzoekslijn staan drie thema’s.

  1. Onderzoek naar beloop, problemen en herstelprocessen. Hierbij is er aandacht voor de individuele doelstellingen van patiënten op het gebied van rehabilitatie (bijvoorbeeld de doelterreinen wonen of werken), herstel (bijvoorbeeld ervaren autonomie en competentie) en zingeving (bijvoorbeeld spirituele en religieuze beleving).
  2. Onderzoek naar de afstemming tussen zorgbehoefte en zorgaanbod (zorgpaden) en naar de (kosten)effectiviteit van behandeling en rehabilitatie. In samenwerking met andere GGZ regio’s wordt in multisite studies bijdragen aan inzicht in de vraag welke interventies effectief zijn en essentieel zijn om op te nemen in richtlijnen voor zorg en behandeling bij EPA.
  3. Praktijkonderzoek in de crisisdienst (suïcidaliteit, aanmeldroutes, onvrijwillige spoedopnames).

Contactpersonen: Wilma Swildens, Tom van Wel, Arjan Braam

Agressie en gedragsproblematiek (onderdeel van samenwerkingsverband Fivoor)

Onderzoek naar de oorzaken en preventie van agressie en andere gedragsproblemen past bij uitstek  bij de divisie Aventurijn. De afdelingen van Altrecht Aventurijn hebben met elkaar gemeen dat ze gespecialiseerd zijn in de behandeling van patiënten met (externaliserend) probleemgedrag zoals agressie en vaak ook crimineel gedrag, of dit nu gaat om volwassen forensische en/of dubbeldiagnose patiënten, om poliklinisch behandelde plegers van delicten, om psychiatrische patiënten met (lichte) verstandelijke beperkingen), of om jeugdigen met gedragsstoornissen. De door het onderzoeksprogramma nagestreefde vermindering van agressie en grensoverschrijdend gedrag zal niet alleen de directe veiligheid van medewerkers en (mede)patiënten op de afdelingen ten goede komen, maar kan ook de kansen op succesvolle resocialisatie van de patiënten vergroten.

Belangrijke accenten in het onderzoek van de divisie Aventurijn liggen binnen deze hoofdlijn op de farmacologische behandeling van de (forensisch) psychiatrische patiënten met gedragsproblemen (i.s.m. de vakgroep Farmaco-epidemiologie en Farmacotherapie van de Universiteit Utrecht), en de specifieke behandeling die patiënten met (lichte) verstandelijke beperkingen en gedragsproblematiek nodig hebben. Huidige onderzoekspopulaties zijn * (forensisch) psychiatrische patiënten met gedragsproblematiek (agressie), en * (forensisch) psychiatrische patiënten met lichte verstandelijke beperkingen en gedragsproblematiek (SG LVG patiënten).

Contactpersonen: Henk Nijman, Laurette Goedhard

Het onderzoek dat plaatsvindt binnen de thema’s ‘Senior – Psychiatrie & Somatiek;  EPA & Ouderen’ en ‘Jeugd – Ontwikkeling & Preventie’ sluiten aan op specifieke vragen bij de zes stoornisgerichte onderzoekslijnen en vormen daarmee geen eigenstandige onderzoekslijnen.
Contactpersonen voor Senior – Psychiatrie & Somatiek;  EPA & Ouderen: Joost Sanders, Marian Zegwaard
Contactpersonen voor Jeugd – Ontwikkeling & Preventie: Els van den Ban, Claudine Dietz

Kwaliteitsbewaking

De kwaliteit van het onderzoek van Altrecht wordt onder meer door de Commissie Wetenschappelijk Onderzoek (CWO) bewaakt. De Adviesraad Wetenschappelijk Onderzoek (AWO) adviseert de Raad van Bestuur en de onderzoekslijnen over het onderzoeksbeleid.

Vier afdelingen van Altrecht hebben het TOPGGz keurmerk. Dit betekent onder meer dat er, naar het oordeel van de Stichting TOPGGz, op deze afdelingen wetenschappelijk onderzoek plaatsvindt van uitstekende kwaliteit met een duidelijke relatie met de behandelpraktijk van deze afdeling.

Resultaten van onderzoek

De resultaten van het wetenschappelijk onderzoek worden gepubliceerd in diverse publicaties, bijvoorbeeld artikelen, presentaties en interviews op radio en televisie. Alle publicaties worden jaarlijks verzameld in de publicatielijst.

Organisatie

Ter ondersteuning van de onderzoekers is er Altrecht Science, bestaand uit een klein centraal bureau. Altrecht Science organiseert voor de Altrechtonderzoekers o.a. cursussen en een jaarlijks symposium, en het voert de secretariaten van CWO en AWO.

GGZ Kenniscentrum

Altrecht beschikt over het GGZ Kenniscentrum, een samenwerkingsverband tussen de vakbibliotheken van Altrecht en GGz Centraal.

Meer informatie

Contact & Informatie

De verschillende onderdelen voor wetenschappelijk onderzoek bij Altrecht zijn als volgt te bereiken:

Algemene informatie over Altrecht Science: altrechtscience@altrecht.nl.
Commissie Wetenschappelijk Onderzoek (CWO): cwosecretaris@altrecht.nl.
Adviesraad Wetenschappelijk Onderzoek (AWO): via de secretaris: c.kandou@altrecht.nl.

Postadres voor Altrecht Science, CWO en AWO:

Altrecht Science Mw. C.T. Kandou
Sanatoriumterrein Zeist, gebouw de Villa, begane grond
Levenspad 5
3705 WB Zeist
Tel. 030-696 5351