Ervaringsdeskundigheid

1 augustus 2018Geschreven door: Sofie

Misschien haal ik nu een onderwerp aan met een duidelijke mening van mezelf, waar niet iedereen blij mee is. Maar ik schrijf het ook omdat ik benieuwd ben wat anderen ervan vinden.

Er wordt veel gewerkt met ervaringsdeskundigheid. Een persoon die zelf ook een GGZ-achtergrond heeft, wordt ingezet in bijvoorbeeld een groep. Om zo vanuit de eigen ervaringen ook weer een bepaalde werkwijze te kunnen toepassen. Op zich vind ik dit een prima idee. Waar ik echter een beetje moeite mee heb is dat sommige ervaringsdeskundigen zelf nog in het GGZ-traject zitten. Wordt het dan niet hetzelfde als een alcoholist een AA groep laten begeleiden? Natuurlijk is het fijn als een begeleider snapt waar een cliënt het over heeft. Althans dat wordt door heel veel cliënten als fijn ervaren. Zelf vind ik dit niet altijd voordelig. Ik heb soms zulke bizarre gedachtekronkels dat ik het helemaal niet fijn vind als een begeleidster zegt dat ze het zo goed herkent. Daarmee heb ik het gevoel alsof mijn systeem stil staat. Is het niet ook eens fijn om iemand te hebben die het helemaal niet herkent, maar waarin je wel de moeite kan nemen en de ruimte voelt om er met elkaar over in gesprek te gaan?

Ervaringsdeskundigheid wordt vaak ingezet, omdat heel veel cliënten ervaren dat begeleiders en hulpverleners ze niet goed begrijpen. Om een traject met iemand in te gaan die snapt waar je het over hebt en daardoor misschien beter de wegen kan behandelen. Prima, echt. Maar mijn definitie van een ervaringsdeskundige is iemand die het GGZ-traject kent. Een eigen volle rugzak heeft, maar zich ook uit het traject heeft gevochten. En er niet middenin zit. Ik vind het soms zo moeilijk als een begeleidster die zich ervaringsdeskundig noemt tegen mij vertelt dat ze het zo goed begrijpt hoe heftig de gevoelens zijn waar ik nu in zit. En dit vervolgens al rokend tegen mij vertelt. De ander is dan zelf verslaafd en vertelt dan tegen iemand zoals ik die alle destructieve gedragingen de baas probeert te worden, hoe zwaar het is.

Voor mij voelt het dan juist als iemand die het niet begrijpt. Als je zelf echt al die heftige gevoelens ervaart zonder daar een verslaving of een eetstoornis voor nodig te hebben om overeind te blijven. Dan pas begrijp je voor mij waar het om draait. Iemand die mij vertelt hoe het eruit ziet wanneer dit er allemaal niet meer is. En die vangnet van vrienden en familie helemaal niet hebt. En dan ook geen verslaving  of heel veel medicatie om de meest heftige gevoelens  weer te kunnen onderdrukken.

Ik ben wat kritisch, dat weet ik. Alleen vind ik het nog wel een problematisch iets dat dit steeds meer wordt ingezet. Zo sprak ik een tijdje geleden een ervaringsdeskundige die zelf ook nog bij een psychologe loopt. Dat ze toen een cursus had gedaan om zich ervaringsdeskundige te mogen noemen. Alleen dat de cursus  zo heftig was met alles wat het opriep dat ze ’s avonds met haar mede studenten weer aan het blowen en aan het drinken was om het te kunnen verwerken. En  dit zijn dingen die ik echt niet goed begrijp. Net als de term cliëntgestuurd van tegenwoordig. Dit wordt ook wel eens gedaan op vrijwillige basis. Dan worden er cliënten ingezet die een groep GGZ-cliënten moeten gaan begeleiden. Zo heb ik dit zelf ook nog een tijdje gedaan bij de dagbesteding. Aangezien mensen nooit aan me kunnen zien wat ik heb en ik me altijd wel op een bepaalde manier weet op te stellen, was de keus al gauw door de organisatie gemaakt. Ook omdat er in die tijd veel krachten weg gingen met een vast contract. Toen werd ik ingezet. Ik… met mijn eigen CPTSS-problematiek en moeite met grenzen aangeven en voor mezelf opkomen, ging een groep mensen begeleiden die gemiddeld nog 20 tot 40 jaar ouder waren dan ik. Of dat bijvoorbeeld een andere begeleidster met Autisme of een Borderline persoonlijkheidsstoornis een groep gaat begeleiden. Volgens mij komen daar hele scheve verhoudingen van. Net als dat ik dit dus zelf ook ervaren heb bij de dagbesteding. Als cliënt moet je dan rekening houden met een autistische begeleidster en werden er al gauw kliekjes gevormd en kwamen er ruzies die echt een combinatie waren van heel veel psychiatrische problematiek in één ruimte, en hele scheve verhoudingen. Begeleid door iemand met net zoveel persoonlijkheidsproblematiek.

Ach wie weet. Leven we over vijf jaar in een wereld waarin je huisarts zelf morbide obesitas heeft en je dan vervolgens vertelt hoe vervelend dit is en wat de klachten zijn die dit teweeg brengt. En na een jaar nog steeds niet in haar eigen bureaustoel past. Het zal een bijzondere interactie worden…

 

6 reacties op “Ervaringsdeskundigheid

  1. Ik geloof hier zeker wel in, maar niet dat iedereen hiervoor geschikt is. Er zou een betere screening moeten zijn. De persoon moet dingen goed kunnen scheiden.

    Ik begrijp jouw punt ook goed, ook iets soortgelijks gezien en dat was een betaalde ervaringsdeskundige. Dat ik dacht hoe kan dit? Hoe kan deze persoon met deze houding (geen enthousiasme, erg afwezig e.d.) , andere motiveren inspireren, enzovoort.

    Omtrent dit gebied is nog heel wat te verbeteren en te winnen.

  2. De AA wordt ook begeleid door alcoholisten 😉

    En een goede ervaringsdeskundige zal niet zeggen dat ze weet wat je door maakt, maar dat ze je verhaal en pijn herkent.
    Je zou naar haar kunnen benoemen hoe en wat. Leert zij ook alleen maar van.

    Daarnaast is een cursus ervaringsdeskundigheid absoluut niet voldoende voor het meeste werk in de ggz.

  3. Overigens vind ik het prima als ze zelf nog in behandeling zijn. Zoveel medewerkers zijn in therapie. Alleen maar goed dat ze dat doen, worden ze nog betere begeleiders van denk ik!

  4. Ik snap je kanttekeningen goed. Wat mij betreft wordt ervaringsdeskundigheid soms te geconcentreerd toegepast. Het is dan als limonade, het is de smaakmaker maar het zonder water is het te sterk van smaak. Professionele disdantie van mensen die het niet hebben doorleeft maakt het allemaal wel zo helder (verdunt).
    Ook denk ik dat mensen wel enigzins in een traject kunnen zitten, maar niet te ver. Opnames ect. Vind ik wel ver gaan.
    Ik zie in die cliënt gestuurde oorden ook vaak een grenzeloosheid ontstaan. Onderwerpen worden zo open en diep besproken. Dit is lang niet voor iedereen goed. Voor mij bijvoorbeeld niet. Vaak kom ik van zulke bijeenkomsten slechter thuis, terwijl ik gewoon voor dagbesteding kwam. Ik heb ook meegemaakt dat dit door professionals zonder ervaringsdeskundigheid gegeven werd. Dan was het grenzeloze bespreken van alles een stuk minder! En werd ik ook niet zo overspoelt.
    Die herkenning is voor mij ook sowieso niet zo nuttig. Voor velen wel. Maar ik hou van helderheid, grenzen en professionele distantie. Maar gezien dit persoonlijk is vind ik ervaringsdeskundigheid wel een belangrijk instrument mits verstandig ingezet.

  5. Bedankt dat je de moed hebt om dit onderwerp aan te snijden, vooral omdat het haast taboe lijkt om iets negatiefs en kritisch over ervaringsdeskundigheid te zeggen. Ik dacht al dat ik de enige was.
    Ik heb zowel positieve ervaringen er mee gehad als negatieve.
    Wat ik bijvoorbeeld meemaakte in een groep, is dat iemand randpsychotisch,
    in een crisis zat, en gedachten aan zelfdoding had. Ik maakte me veel zorgen om diegene, maar de ervaringsdeskundigen die de groep begeleiden, deden er weinig mee, en ik begon me daardoor verantwoordelijk te voelen.
    Wat als er iemand suicide pleegt, wie is er dan verantwoordelijk?
    Een psychiater heeft de macht en verantwoordelijkheid om iemand te beschermen en met die in de buurt worden cliënten ook niet zo belast.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *