Eerlijk gezegd houd ik mijn hart vast. En velen met mij. Op een van mijn blogs over de eigen bijdrage in de GGZ kreeg ik een wanhopige reactie van een cliënte in de GGZ, die door haar chronische psychiatrische klachten arbeidsongeschikt is geraakt. Misselijk wordt ze van machteloosheid. IJskoud wordt ze van opnieuw een harde bezuinigingsronde voor mensen zoals zij. Ze voelt zich bijna een derderangsburger. In haar reactie legde ze de pijn op de goede plek.
GGZ-cliënten met chronische problematiek, die veelal ook nog uitgevallen zijn in het arbeidsproces, zijn de afgelopen jaren geconfronteerd met een opeenstapeling van bezuinigingen. Het was elke keer inleveren. En dit gaat met de nieuwste bezuinigingsvoorstellen ook weer gebeuren. Het lijkt voor buitenstaanders om bescheiden ingrepen te gaan, maar het tegendeel is waar. Rekent u maar eens met mij mee:
1. enkele jaren terug is het zorgstelsel op de schop gegaan en betaalt iedereen hetzelfde voor de basisverzekering. Aan dit zorgstelsel is een eigen risico verbonden dat elk jaar hoger wordt. Dit betekende voor een GGZ-cliënt die langdurig van de GGZ afhankelijk is, dat hij een deel van zijn (noodzakelijke) medicatie zelf moest gaan betalen. Dit wordt niet door de zorgtoeslag gecompenseerd.
2. per 2009 zijn de belastingregels rond de aftrek van ziektekosten veranderd. Sindsdien kan dezelfde GGZ-cliënt nu ook niet meer de extra kosten die hij maakt vanwege zijn psychiatrische beperkingen gecompenseerd krijgen, noch krijgt hij een tegemoetkoming voor de aanvullende ziektekostenverzekering. Hoewel voor arbeidsongeschikten wel een aparte tegemoetkoming is gekomen, dekt dit bedrag nooit de kosten die een GGZ-cliënt vanwege zijn beperkingen zal maken.
3. in 2009 is besloten dat slaap- en kalmeringsmedicijnen niet meer vergoed worden. Deze maatregel trof opnieuw de GGZ-cliënt. Veel cliënten weten niet dat hun psychiater een verklaring kan schrijven dat de medicatie noodzakelijk is, waardoor er alsnog een vergoeding is. Deze vergoeding wordt echter wel weer ingehouden op het eigen risico.
4. dit jaar is besloten dat GGZ-cliënten die ambulante woonbegeleiding krijgen, een eigen bijdrage moeten gaan betalen. Elke maand valt er een rekening op de deur. Per jaar zal het afhankelijk van het inkomen op minimaal 140 euro uitkomen.
5. het huidige en komende kabinet is voornemens om een eigen bijdrage in de GGZ te gaan heffen. Dat is wederom 90 tot 150 euro per jaar. Er zal geen compensatieregeling komen voor de lagere inkomens.
6. er is inmiddels ook een voorzichtig plan om op andere psychofarmaca zoals antidepressiva een bezuiniging door te voeren. Wederom zal de GGZ-cliënt zijn broekzakken naar buiten moeten keren.
7. het nieuwe kabinet speelt met plannen om zowel de re-integratiebudgetten te beperken als de Wajong (waar een deel van de GGZ-cliënten onder valt) over te hevelen naar de bijstand. Dat betekent én een substantiële verlaging van het toch al lage inkomen én het wegvallen van een persoonsgerichte begeleiding naar het (opnieuw) vinden van geschikt werk.
Alle maatregelen zijn ordinaire bezuinigingsmaatregelen, bedoeld om de begrotingen sluitend te krijgen. En met het onzinnige argument dat mensen kostenbewuster worden en minder van de zorg gebruik zullen maken. Genoeg GGZ-instellingen en medewerkers in de GGZ hebben al duidelijk gemaakt wat hier van de gevolgen zullen zijn. De financiële rem zal zijn werk doen, maar aan het einde van de rit zal de overheid in haar kortzichtigheid met ‘een overschrijding van het budget’ te maken krijgen. Het zal op termijn alleen maar meer geld kosten.
Ter illustratie: vorig jaar zag ik mij door maatregelen 1, 2 en 3 genoodzaakt om mijn haptotherapeutische begeleiding stop te zetten. Voor mij was dit een noodzakelijke begeleiding, die voorkwam dat ik afhankelijk werd van (dure) medicatie en meer GGZ-contacten. Het luidde het begin in van toenemende chaos, overprikkeling en slecht slapen. Ik moest terugvallen op medicatie. De vaste lezers van mijn blogs weten waar het voorlopige eindpunt was: een opname. Kost heel veel geld, en veel meer dan haptotherapeutische begeleiding.
De opeenstapeling van steeds hoger wordende eigen bijdragen en de dreiging van de overheveling naar de bijstand zullen me in de armoede brengen. Ik heb geen financiële reserves, zoals vele GGZ-cliënten dat niet hebben. Logischerwijze zal ik moeten gaan bezuinigingen op zaken die mijn geestelijke en lichamelijke gezondheid ten goede komen.
En de beperking van de re-integratiebudgetten zal er toe leiden dat het voor mij nog moeilijker zal worden om een werkplek te vinden. In de huidige constructie ben ik verzekerd van begeleiding op maat, met een (zeer) goede kans op het vinden en vasthouden van werk. In de voorgenomen stelselwijziging zullen mijn kansen overduidelijk gaan dalen.
Het huidige kabinet en komende kabinet kunnen in hun gepoch met snel rendement opleverende bezuinigingsmaatregelen gemakkelijk snijden in de budgetten van mensen die bovengemiddeld van haar afhankelijk zijn. Niet alleen haar ambtenaren, maar vooral zij die genoodzaakt zijn van een uitkering te leven. De middellange en lange termijn doet er in dat beeld niet toe. Veel GGZ-cliënten zullen sociaaleconomisch nog kwetsbaarder worden. Met alle onzalige maatregelen die de afgelopen jaren en nog steeds genomen worden, zal de afhankelijkheid van de overheid alleen maar toenemen. Maar tegen welke prijs uiteindelijk? En wie betaalt uiteindelijk de echte rekening?
Wereldmeisje
lees voor
