De uitspraak is een logische stap gezien het toenemende belang dat wordt gehecht aan aantoonbare effectiviteit van behandelingen; de zorgverzekeraars willen waar voor hun geld. Zo’n wens is op zich niet onredelijk. Als ik in de supermarkt een pak melk koop wil ik dat in een literpak een liter zit en dat de houdbaarheidsdatum voorkomt dat ik bedorven zuivel binnenkrijg.

Het probleem bij de oplossing van psychische klachten is echter de veelheid van factoren die zo’n oplossing (kunnen) beïnvloeden. Wie enige tijd in de zorg meeloopt of hulpvrager in de GGZ is (geweest) weet hoe complex een behandeltraject kan zijn. Een therapie of een behandeling is namelijk maar het topje van de ijsberg. De motivatie van de cliënt is essentieel, de bejegening door de behandelaar kan van doorslaggevend belang zijn. Goede mantelzorg kan allesbepalend zijn voor een succesvol traject, toevallig gunstig of ongunstig uitpakkende externe factoren kunnen het goede verloop van een behandeling maken en breken.

Of psychoanalyse werkt of niet werkt, is nooit goed onderzocht. Dat geldt voor de meeste andere therapievormen ook. En als het wel grondig onderzocht zou worden dan zou het resultaat van de mitsen en maren aan elkaar hangen. Een behandeling is vergelijkbaar met een ecosysteem waarin de meest onbeduidende onderdelen van essentieel belang blijken te zijn. Een zorgverlener kan de richting wijzen en rijles geven. Of een bestuurder het einddoel van de reis haalt, hangt af van zijn vaardigheden, de verkeersdrukte, de kwaliteit van de weg en de bewijzering. En daar bovenop nog eens het ongerichte toeval.

Als een vastgestelde behandeling een ijsberg is, dan is blinde effectiviteitsmeting de Titanic.

Boven op de ijsberg