“En nog iets: ik krijg medicijnen tégen de depressie. Van die medicijnen gaat m’n jongeheer niet meer omhoog. Word je niet blijer van. Dus als ik al zin zou hebben, kan ik niks! Leg jij dat maar aan m’n vriendin uit.”

De man barstte los in een bulderende lach. Omstanders lachten mee, een beetje gegeneerd dat wel, maar hij zei toch maar mooi waar het op stond.
Ik had voor deelnemers van Altrecht Talent een verhaal gehouden over de invloed van psychiatrische ziektebeelden op de seksualiteit. Meestal komen er na afloop mensen een paar mensen naar me toe om persoonlijke vragen te stellen. Nu stond er een plukje mensen om me heen, terwijl de rest zich naar de koffie haastte. Waar moest ik beginnen? Er was geen spelt tussen te krijgen. Kip of ei?

“Wat vind je vriendin er van? “ vroeg ik.
De mans’ lach kwam hikkend tot stilstand. Hij keek me meewarig aan. Hij bleek een soort knipperlicht relatie te hebben met een vrouw die hij al 20 jaar kende. Nooit samengewoond, geen kinderen, het was een goed wijf (zijn woorden) maar ze hielden het geen twee dagen met elkaar uit. Vroeger werd er nog wel eens gevreeën, maar de laatste jaren was het vuur gedoofd. Het gebeurde niet meer en ze hadden het er niet meer over.

“Hoe komt dat dan?” vroeg ik verder.
Weer die grote vragende ogen. “Jaaah,” zuchtte hij. Hij twijfelde. “Je denkt op een gegeven moment: laat maar zitten. Je wil je niet voortdurend klote voelen omdat je niks meer kan in bed.”
“Doen jullie nog wel iets anders? Knuffelen, zoenen, een aai over je bol, dat soort dingen?”
“Nee, het is klaar zo. Af en toe een arm als we over straat lopen. Maar ja, zij heb ook wat met haar been. Dus dan moet ze wel.” Weer die bulderende lach. We waren alleen overgebleven.
“Dat is balen,” zei ik, “Want nu  heb je dus niks meer aan intimiteit met haar. Laat staan seks.”
“Tja, wat moet ik ermee? Ik heb m’n eigen huissie, kan doen wat ik wil. Als ze begint te zeuren ga ik lekker naar huis. En nu ga ik koffie drinken, anders is het op!” Lachend wrong hij zijn enorme gestalte in de menigte bij het buffet.

Deze man heb ik samengesteld uit vele ervaringen tijdens nababbels met deelnemers, cliënten en patiënten. Maar zijn probleem is reëel en veelvoorkomend. Wie depressief is heeft weinig levenslust, kan nergens van genieten. Dus meestal ook niet van seks. Dat vermindert de zin in vrijen, zowel bij mannen als vrouwen. Daar komt bij dat wanneer  je minder kan genieten, je ook minder makkelijk opgewonden raakt. Mannen kunnen dus door de depressie erectieproblemen krijgen en vrouwen kunnen pijnklachten bij gemeenschap krijgen doordat bij verminderde opwinding de vagina minder vochtig wordt. Dit fenomeen kan allerhande seksuele klachten in de hand werken. Vreemd genoeg is er zelden onderzoek gedaan naar de directe invloed van depressie op de seksualiteit. Er is veel meer onderzoek gedaan naar de effecten van antidepressiva op seksueel functioneren. Niet vreemd, want met name de SSRI’s hebben nogal wat bijwerkingen op dit gebied.

Plezierige, onbezorgde seks helpt mensen om zich lekker in hun vel te voelen. Bovendien is goede en gewenste seks goed voor je gezondheid, je conditie, je eigenwaarde, je zelfvertrouwen en ga zo maar door.

Deze man werd door mijn verhaal weer met het verlies van zijn seksualiteit door zijn ziekte geconfronteerd. Hij wilde zijn ei even kwijt na afloop. Eigenlijk baalt hij als een stekker dat zijn erecties het niet meer doen. Daarmee is in zijn beleving zowel zijn hele seksleven als de algemene intimiteit uit zijn relatie verdwenen. Hij toont een typische reactie bij mannen op hun erectieverlies: dan maar helemaal niks!

Na zijn ei bij mij gedropt te hebben, ging hij er als een haas vandoor. Waren mijn vragen te bedreigend? Nee, hij wilde lucht geven aan wat hem bezighoudt. Géén vragen stellen zou pas raar zijn geweest. Soms maak ik een nadere afspraak met mensen om samen te bekijken of ze seksuologische hulp nodig hebben of simpelweg met hun vaste begeleider over seksualiteit durven te gaan praten. Als die dat tenminste ook aandurft…

Dan maar helemaal niks!