De ziekte die aanleiding geeft tot een dementie, kan leiden tot stoornissen in verstandelijke vermogens, stemming en gedrag. Het gaat om stoornissen in het geheugen en in het praten, lezen en schrijven en in het uitvoeren van allerlei handelingen. Ook zijn mensen vaak niet meer in staat om gewone dingen te herkennen en te benoemen of om plannen te maken, dingen te organiseren en logische conclusies te trekken. Duidelijk mag zijn dat dementie veel negatieve invloed heeft op het dagelijks functioneren en dat wanneer de ziekte gevorderd is, in veel gevallen het zelfstandig functioneren lastig wordt. Belangrijk is te bedenken dat de dementie desondanks de kwaliteit van leven niet per se hoeft aan te tasten.
De meest voorkomende oorzaak van dementie is de ziekte van Alzheimer. Andere vormen van dementie zijn vasculaire dementie (door herseninfarcten of hersenbloeding), Lewy Body dementie en Fronto-temporaal dementie. Daarnaast is er nog een groep zeldzamere aandoeningen, die tot dementie aanleiding kunnen geven. Door de toenemende vergrijzing is het aantal gevallen van dementie fors aan het toenemen.
