Mijn therapeute is voor mij ook redelijk onvervangbaar. Daarin zit echter ook de andere kant van hun reactie. ‘Zuinig zijn op’ betekent dat er een schaarste aan iets is. In dit geval dus aan hulpverleners die met een vergelijkbare respectvolle, geduldige, contactgerichte en liefdevolle bejegening cliënten tegemoet treden. Een schaarste aan metta dus.

Dat het om een veelzeggende reactie gaat, wordt voor mij bevestigd doordat ik het relatief vaak hoor van mensen die juist al lang in de GGZ meelopen. Dan gaat het ook om de organisatie van de zorg. Vaker dan goed is, kan er nogal rigide omgegaan worden met zorgprogramma’s. Als de problematiek complexer is, kan het al gauw gebeuren dat iemand zichzelf op moet splitsen over verschillende zorgprogramma’s, maar deze slechts stap voor stap mag doorlopen. Of iemand wordt geweigerd omdat hij niet in het profiel past. Ik was echt ontzet toen ik onlangs vernam dat iemand met een achtergrond van chronische traumatisering dan eindelijk naar het programma ‘trauma’ mocht, daar al meteen met traumaverwerking moest beginnen zonder dat er ook maar enige fatsoenlijke fase van veiligheid en vertrouwen vinden aan vooraf gegaan was, dit niet trok want te veel ernstige trauma’s, vervolgens uit het programma gezet werd vanwege ongeschiktheid, en vervolgens maar weer doorverwezen is naar zorgprogramma nummer vijf. Begrijpt u dat???

Dit kan niet simpel recht gepraat worden door de DBC-financieringsstructuur. GGZ-instellingen hoeven niet alles te slikken wat ze opgelegd krijgen. Een goed gefundeerde en concrete visie op zorg dat binnen elke afdeling uitgedragen wordt, kan on-metta in de zorg voorkomen. Dat voorkom je ook door de zakelijkheid in de professionaliteit te verruilen voor medemenselijkheid. De rillingen kunnen over mijn lijf lopen, als ik hoor hoe mensen hun hulpverleners als ‘uitvoerders van een methodiek’ ervaren. Dat ze veel afstand in het contact voelen in plaats van onderlinge verbondenheid en iemand die mee oploopt en je als gelijke bejegent. Niet alleen het wel erg vanuit de methode werken is hier debet aan, maar ook de daaraan gekoppelde DSM-IV. De cliënt hoort in deze koppeling te passen, en zo niet, dan deugt bij hem iets niet.

De on-metta zit hier in de scheiding die op deze wijze aangebracht wordt tussen hulpverlener en cliënt. Deze scheiding vertroebelt het zicht op het wezenskenmerk van een vruchtbare hulpverleningsrelatie: het contact tussen mens-mens. Het is aan dit contact dat cliënten kunnen groeien. Veel cliënten zijn beschadigd in hun relationele vaardigheden; dat is niet een gegeven vanuit een diagnose. Juist een respectvolle, geduldige, contactgerichte en liefdevolle bejegening helpt deze schade repareren. Cliënten leren daardoor zorgvuldiger met zichzelf en anderen omgaan, inclusief hun hulpverlener, en ook als het botst (geen overbodige luxe…). Hulpverleners hebben zo een voorbeeldfunctie, ook in hun mens zijn. Door binnen hun professionaliteit op het mens-niveau contact te maken met de cliënt, door de WIJ in het behandelcontact, kan de cliënt groeien. Ik durf er een weddenschap voor aan te gaan dat metta op deze wijze op fundamenteel niveau helend werkt, veel meer dan de on-metta van de scheidende zakelijkheid.   

Wereldmeisje

METTA in de GGZ (2)